Dwie formy, dwa różne efekty
Pieczywo ziemniaczane sprzedaje się wilgotnością miękiszu na drugi dzień. Susz wchodzi do mąki na etapie mieszania i nie zmienia procesu - korygowana jest tylko ilość wody.
| Wypiek | Produkt | Frakcja | Po co |
|---|---|---|---|
| Bułki ziemniaczane | grys | 1,5-2,5 mm | widoczne drobiny i wilgotny miękisz |
| Chleby wilgotne | proszek | 0,01-0,5 mm | jednolity miękisz bez widocznych drobin |
| Pieczywo jasne | proszek | 0,01-0,5 mm | wilgotność bez zmiany struktury |
| Pieczywo BIO | wersje BIO | według produktu | ten sam efekt w recepturze ekologicznej |
Różnica jest prosta: grys ziemniaczany 1,5-2,5 mm (gęstość nasypowa 670 g/l) wiąże wodę w cieście i oddaje ją powoli, a jego drobiny zostają widoczne po wypieku - stąd charakter bułki ziemniaczanej. Proszek ziemniaczany do 0,5 mm daje wilgotny, równy miękisz w całym bochenku, bez widocznych cząstek. W chlebie wilgotnym drobiny są niepożądane, więc wybór między tymi dwiema formami nie jest kwestią jakości, a wyglądu przekroju.
Pełna tabela doboru i opis obu przypadków są na stronie susz ziemniaczany w piekarnictwie.
Dozowanie: dlaczego nie ma jednej liczby
Dozowanie zależy od wypieku i od oczekiwanej wilgotności miękiszu, dlatego ustalamy je razem z technologiem przy wypieku testowym - nie podajemy jednej dawki „na chleb”, bo nie istnieje. To, co da się powiedzieć z góry, dotyczy sposobu wprowadzenia, nie wielkości dodatku:
- susz dodaje się do mąki na etapie mieszania, nie później,
- zmienia się tylko ilość wody - resztę procesu zostawiasz bez zmian,
- parametry uwadniania dla konkretnego indeksu podaje jego specyfikacja,
- jeśli dziś pracujesz na płatku ziemniaczanym, proszek wchodzi w jego miejsce 1:1, na tym samym etapie dozowania.
Zakres dodatku w recepturze ustalasz więc w próbie, a nie z poradnika. Tak samo wygląda to w innych branżach: w masach ziemniaczanych i w farszach dobór frakcji potwierdza technolog, a punktem wyjścia są tabele doboru. Szerzej o tym piszemy w poradniku Wiązanie wody w farszach.
Wypiek testowy krok po kroku
- Ustal formę i frakcję. Opisujesz wypiek i to, czym pracujesz dziś; technolog wskazuje grys albo proszek. Przy niepewności wysyłamy dwie frakcje naraz, na tę samą recepturę.
- Zrób partię referencyjną. Wypiek z dotychczasowym surowcem, tego samego dnia i na tej samej zmianie co partia próbna. Bez referencji nie ma z czym porównywać miękiszu.
- Zrób partię próbną. Susz w miejsce dotychczasowego surowca, dozowanie 1:1, ten sam etap mieszania.
- Oceń miękisz następnego dnia. To jest właściwy moment oceny - wilgotność miękiszu na drugi dzień jest tym, co kupuje klient. Świeży wypiek z obu partii wygląda podobnie.
- Skoryguj wodę i zapisz wynik. Oba wypieki zapisujesz w protokole próby: partia referencyjna, dozowanie, korekta wody, ocena.
Wsparcie technologa jest dostępne przez całą próbę, od doboru frakcji do oceny drugiego dnia; przy strukturze, która wyszła inaczej niż zakładałeś, zwykle wystarcza zmiana frakcji albo korekta uwadniania.

Co jeszcze warto zapisać w protokole
Dwa wypieki obok siebie dają więcej informacji, niż zwykle się z nich wyciąga. Warto zapisać cztery rzeczy, bo to one wracają w rozmowie z technologiem, kiedy wynik nie jest jednoznaczny.
Woda w cieście. Ilość wody dodanej do każdej z partii i moment, w którym została dolana. To jedyny parametr, który świadomie zmieniasz, więc jego zapis decyduje o powtarzalności kolejnej próby.
Zachowanie ciasta przy formowaniu. Czy było bardziej lepkie, czy bardziej suche od referencyjnego; przy grysie dochodzi obserwacja, czy drobina nie przerywa struktury przy rozciąganiu.
Przekrój po wypieku i po dobie. Zdjęcie przekroju z obu partii, zrobione w tych samych warunkach. Przy ocenie z pamięci różnica między „podobnie” a „lepiej” znika po kilku dniach.
Zachowanie w sprzedaży. Jak pieczywo wygląda i jak się kraja następnego dnia - bo to jest kryterium, dla którego susz w ogóle wchodzi do receptury pieczywa. Szerzej o tym piszemy w poradniku Ziemniak w karmie bezzbożowej.
Co się nie zmienia w piekarni
Susz nie zmienia procesu: nie wymaga nowego urządzenia, dodatkowego etapu ani zmiany receptury poza wodą. Nie zmienia też etykiety w stronę dłuższej listy - w składzie linii suszu jest jedna pozycja: 100% suszony ziemniak, bez konserwantów, emulgatorów i SO₂, a w recepturze nie ma alergenów z załącznika II rozporządzenia (UE) nr 1169/2011. To ma znaczenie w pieczywie, gdzie etykieta jest krótka i każda pozycja jest widoczna.
Reszta warunków jest wspólna dla całej linii: trwałość 12 miesięcy od daty produkcji w zamkniętym opakowaniu, przechowywanie w suchym pomieszczeniu do 30 °C przy zalecanej wilgotności względnej 75%, worki papierowe 10, 15 i 25 kg albo big bag, zamówienie od jednego worka i standardowy czas realizacji 14 dni. Czym susz różni się od płatka ziemniaczanego w samej recepturze, opisuje poradnik Proszek ziemniaczany a płatki. Temat rozwija osobny poradnik: Frakcje suszu ziemniaczanego.
Najczęstsze pytania
Bułka ziemniaczana to pieczywo z dodatkiem ziemniaka, które ma widoczne drobiny i wilgotny miękisz na drugi dzień. W wersji przemysłowej ziemniak wchodzi do ciasta jako susz: grys 1,5-2,5 mm wiąże wodę w cieście, oddaje ją powoli w miękiszu, a jego drobiny zostają widoczne po wypieku. Dodaje się go do mąki na etapie mieszania i koryguje tylko ilość wody.
Tak jak zwykłą bułkę, z jedną zmianą: do mąki na etapie mieszania dodaje się grys ziemniaczany 1,5-2,5 mm i koryguje ilość wody, bo susz ją wiąże. Reszta procesu zostaje bez zmian, bez nowego urządzenia i dodatkowego etapu. Dozowanie ustala się przy wypieku testowym obok partii referencyjnej, a miękisz ocenia się następnego dnia, bo to jego wilgotność kupuje klient.
Jednej liczby nie ma, bo dozowanie zależy od wypieku i oczekiwanej wilgotności miękiszu; ustalamy je razem z technologiem przy wypieku testowym. Z góry wiadomo tylko, jak susz wprowadzić: do mąki na etapie mieszania, z korektą ilości wody, a parametry uwadniania indeksu podaje specyfikacja. Jeśli dziś pracujesz na płatku, proszek wchodzi w jego miejsce 1:1 na tym samym etapie.
Grys 1,5-2,5 mm, gdy chcesz widocznych drobin ziemniaka i charakteru bułki ziemniaczanej; proszek do 0,5 mm, gdy liczy się jednolity, wilgotny miękisz bez widocznych cząstek, jak w chlebie wilgotnym i pieczywie jasnym. Wybór nie jest kwestią jakości, a wyglądu przekroju. Przy niepewności wysyłamy obie formy na ten sam wypiek testowy, a dla receptur ekologicznych są wersje BIO.
Nie. Susz dodajesz do mąki na etapie mieszania i korygujesz tylko ilość wody; nie wymaga nowego urządzenia, dodatkowego etapu ani zmiany receptury poza wodą. Nie wydłuża też etykiety: w składzie linii suszu jest jedna pozycja, 100% suszony ziemniak, bez konserwantów, emulgatorów i SO₂, a w recepturze nie ma alergenów z załącznika II rozporządzenia (UE) nr 1169/2011.
Proszkiem ziemniaczanym: wchodzi 1:1 w miejsce płatka, na tym samym etapie mieszania, z korektą wody po pierwszej próbie. Do bułek z widoczną strukturą i wilgotnym miękiszem lepszy jest grys 1,5-2,5 mm. Po zamianie z listy składników znikają dodatki, które wnosił płatek, a zostaje ziemniak. Wypiek próbny robi się obok referencyjnego tego samego dnia, a wynik zapisuje w protokole próby.
Chcesz sprawdzić to na własnym wypieku? Zamów bezpłatną próbkę - przy niepewności wyślemy grys i proszek na ten sam wypiek testowy.



