Trzy zakresy uziarnienia i co z nich wynika
Wszystkie mielone formy suszu powstają tak samo: ziemniak jest krojony, suszony i dopiero potem mielony. Skład każdej z nich to 100% suszony ziemniak (Solanum tuberosum), bez konserwantów, emulgatorów i SO₂, a frakcja jest ta sama w każdej partii. Różnica zaczyna się przy uziarnieniu.
| Zakres | Produkt | Liczba frakcji | Gęstość nasypowa | Co robi w recepturze |
|---|---|---|---|---|
| 0,01-0,5 mm | proszek ziemniaczany | 4 | 825-930 g/l | gładka masa, zamiana płatka 1:1 |
| 0,01-0,5 mm | granulat ziemniaczany | 5 | 760-930 g/l | kontrolowana absorpcja wody w ekstruzji, zamiana płatka 1:1 |
| 0,01-1 mm | grysik ziemniaczany (semolina) | 5 | 750-930 g/l | masa z wyczuwalnym ziarnem |
| 1,5-2,5 mm | grys ziemniaczany | 1 | 670 g/l | widoczna drobina w pieczywie, panierce, posypce |
Gęstość nasypowa zależy od frakcji w obrębie produktu: proszek 0,01-0,5 mm ma 930 g/l, a 0,1-0,5 mm - 825 g/l. Przy dozowaniu objętościowym ta różnica przekłada się wprost na masę w zasypie, dlatego frakcję podaje się w specyfikacji razem z nazwą produktu.
Formy nie mielone - kostka ziemniaczana suszona 10×10×2 i 10×10×7 mm oraz słupek 15×2×2, 20×3×2 i 3×3×6 mm - nie są opisywane frakcją, a wymiarem. Ich dobór omawiamy osobno, bo decyduje o nim kształt kawałka w daniu, a nie uziarnienie - kostka daje sześcian, słupek podłużny kawałek, przy tym samym składzie i tej samej technologii suszenia.
Jak dobrać frakcję: pytania, na które odpowiada technolog
Czym jest dziś dozowany surowiec? Jeśli płatkiem ziemniaczanym - zaczynamy od proszku albo granulatu ziemniaczanego, bo oba wchodzą w jego miejsce 1:1, na tym samym etapie dozowania, z korektą tylko ilości wody. Granulat wiąże wodę orientacyjnie do 1:4,5: 1 kg granulatu i 4,5 l wody dają ok. 5,5 kg wyrobu. Szerzej o tym piszemy w poradniku Panierki i posypki z grysu ziemniaczanego.
Czy ziarno ma być widoczne po obróbce? W bułce ziemniaczanej tak - stąd grys ziemniaczany 1,5-2,5 mm, który zostaje widoczny po wypieku. W chlebie wilgotnym nie - stąd proszek do 0,5 mm, który wiąże wodę bez zmiany struktury miękiszu.
Czy masa idzie do formowania, czy do ekstruzji? Masy na pierogi, kopytka i kluski pracują na grysiku ziemniaczanym albo proszku; pellety i snacki ekstrudowane - na granulacie, gdzie pięć frakcji w zakresie 0,01-0,5 mm pozwala ustawić absorpcję wody pod konkretną linię.
Czy dozowanie jest wagowe, czy objętościowe? Przy objętościowym trzeba znać gęstość nasypową wybranej frakcji; przy wagowym nie ma to znaczenia.
Te cztery pytania zadaje technolog na początku rozmowy i zwykle wystarczają, żeby zawęzić wybór do dwóch sąsiednich frakcji. Nie zastępują próby, ale skracają ją do jednego dnia produkcyjnego: zamiast przechodzić przez cały zakres od 0,01 do 2,5 mm, sprawdzasz dwa warianty obok partii referencyjnej.

Frakcja a aplikacja - tabele doboru ze stron zastosowań
| Aplikacja | Produkt | Frakcja |
|---|---|---|
| Bułki ziemniaczane | grys | 1,5-2,5 mm |
| Chleby wilgotne, pieczywo jasne | proszek | 0,01-0,5 mm |
| Pierogi: ciasto i farsz | grysik albo proszek | 0,01-1 mm |
| Gnocchi | grysik | 0,1-1 mm |
| Kopytka | grysik | 0,01-1 mm |
| Kluski śląskie, knedle | grysik | 0,5-1 mm |
| Farsz gładki do pierogów | proszek | 0,01-0,5 mm |
| Farsz ze strukturą, krokiety | grysik | 0,01-1 mm |
| Panierki, mieszanki przypraw | grys | 1,5-2,5 mm |
| Posypki | grys albo grysik | 1,5-2,5 mm · 0,01-1 mm |
| Zagęstniki | proszek albo grysik | 0,01-0,5 mm · 0,01-1 mm |
| Pellety do ekstruzji | granulat | 0,01-0,1 mm · 0,01-0,25 mm |
| Snacki ekstrudowane | granulat | 0,01-0,5 mm |
Tabele pochodzą ze stron zastosowań: piekarnictwo, masy ziemniaczane, farsze i produkty mięsne, posypki, panierki i przyprawy oraz snacki i pellety. Są punktem startowym, nie wyrokiem - ostateczny dobór frakcji potwierdza technolog w próbie. Temat rozwija osobny poradnik: Snacki i pellety ziemniaczane.
Dlaczego dobór frakcji sprawdza się w próbie, nie w tabeli
Między dwiema sąsiednimi frakcjami różnica bywa niewidoczna na papierze i oczywista w masie. Dlatego przy niepewności wysyłamy dwie frakcje naraz, na tę samą recepturę - to tańsze niż jedna nietrafiona dostawa. Próbki są bezpłatne po ustaleniu ze sprzedawcą, wysyłka maksymalnie 5 dni roboczych od zgłoszenia, a w paczce jedzie specyfikacja / TDS i kontakt do technologa.
Sam przebieg próby jest zawsze ten sam: obok partii próbnej robisz partię referencyjną z dotychczasowym surowcem, tego samego dnia i na tej samej zmianie, a potem korygujesz wodę. Krok po kroku opisuje to poradnik Próba zamiany płatków na susz 1:1; arkusz do zapisania wyników to protokół próby.
Niezależnie od frakcji nie zmienia się reszta: trwałość 12 miesięcy od daty produkcji w zamkniętym opakowaniu, przechowywanie w suchym pomieszczeniu do 30 °C przy zalecanej wilgotności względnej 75%, worki papierowe 10, 15 i 25 kg albo big bag, zamówienie od jednego worka i produkcja przez 12 miesięcy w roku.

Sześć form suszu obok siebie, w otwartych słojach.
Najczęstsze pytania
Frakcja suszu ziemniaczanego to zakres wielkości cząstek po zmieleniu, podawany w milimetrach: 0,01-0,5 mm dla proszku i granulatu, 0,01-1 mm dla grysiku, 1,5-2,5 mm dla grysu. Zakres frakcji jest parametrem indeksu i jest ten sam w każdej partii. Kostki i słupka nie opisuje się frakcją, tylko wymiarem, bo nie są mielone. Wybór między frakcjami sprowadza się do pytania, czy ziarno ma być wyczuwalne.
Frakcją i gęstością nasypową. Grysik (semolina) to 0,01-1 mm w pięciu zakresach, frakcja średnia do mas z wyczuwalną strukturą, o gęstości 860 g/l dla zakresu 0,01-1 mm. Grys to 1,5-2,5 mm, najgrubsza z mielonych form, o gęstości 670 g/l, do pieczywa, przypraw, posypek i panierek. Przy dozowaniu objętościowym ta różnica gęstości przekłada się wprost na masę w zasypie.
Do pelletów i snacków ekstrudowanych punktem startowym są frakcje najdrobniejsze: 0,01-0,1 mm i 0,01-0,25 mm z pięciu dostępnych w zakresie 0,01-0,5 mm. Pięć frakcji granulatu pozwala ustawić absorpcję wody pod konkretną linię, zamiast dopasowywać linię do surowca. Dobór zależy od receptury i linii, dlatego potwierdzamy go w próbie, zwykle na dwóch frakcjach naraz.
Nie. Zakres frakcji jest parametrem indeksu i jest ten sam w każdej partii, podobnie jak wilgotność startowa surowca. Każda partia jest badana przed wysyłką, a wyniki badań dostajesz w certyfikacie analizy partii; do numeru partii przypisany jest dostawca surowca i data przyjęcia. Dlatego raz zatwierdzona receptura nie wymaga korekty przy kolejnej dostawie, a wynik pomiaru rehydratacji można zapisać w specyfikacji wyrobu.
Tak, formy suszu mają wersję ekologiczną z certyfikatem TÜV Rheinland Polska według rozporządzenia (UE) 2018/848: proszek, granulat, grysik, grys i kostka. Zakresy frakcji, gęstości nasypowe, trwałość i opakowania są w wersji BIO takie same jak w standardowej, więc przejście nie jest zmianą technologiczną. Zakres dla konkretnego indeksu potwierdza certyfikat razem ze specyfikacją / TDS tej pozycji.
Przy dozowaniu objętościowym trzeba znać gęstość nasypową wybranej frakcji, bo ta sama objętość zasypu to inna masa surowca: proszek 0,01-0,5 mm ma 930 g/l, a 0,1-0,5 mm 825 g/l, grysik 0,5-1 mm 750 g/l, grys 670 g/l. Dlatego frakcję podaje się w specyfikacji razem z nazwą produktu, a nastawę dozownika przelicza się albo waży zasyp. Przy dozowaniu wagowym nie ma to znaczenia.
Dwie sąsiednie frakcje na tę samą recepturę, bo między nimi różnica bywa niewidoczna na papierze i oczywista w masie. Próbki są bezpłatne po ustaleniu ze sprzedawcą, wysyłka trwa maksymalnie 5 dni roboczych, a w paczce jedzie specyfikacja / TDS i kontakt do technologa. Obok partii próbnej robisz partię referencyjną tego samego dnia i na tej samej zmianie, a potem korygujesz wodę.
Wahasz się między dwiema frakcjami? Opisz recepturę i zamów bezpłatną próbkę - wyślemy obie na ten sam wypiek albo tę samą masę.



